علم و دانش، اخلاق و آزادگی، اصلی ترین واحد درسی در مکتب جعفری است
15 بازدید
موضوع: تاریخ و سیره

حجت الاسلام عباس جعفری فراهانی، کارشناس تاریخ اسلام و تشیع در رابطه با سیره و منش علمی امام صادق (علیه السلام) در گفت وگو با خبرنگار شبستان  گفت: ایام شهادت ائمه(علیهم السلام) فرصتی است که ما شیعیان بازنگری و نگاه مجددی نسبت به سیره و تاریخ آن بزرگواران(ع) داشته باشیم. چرا که معارف آنها به قدری وسیع و گسترده است که شاید بتوان گفت تا قبل از ظهور حضرت مهدی موعود(عج) انسان ها به تمامی معارف آنها دست پیدا نمی کنند و شاید به بخشی اندکی از آن دست یابند.


وی افزود: زندگانی امام صادق (علیه السلام) به دلیل دوران خاص امامتشان با سایر ائمه(ع) تفاوت هایی دارند. مدت حدود 250 سال امامت امامان معصوم(ع) از زمان رحلت پیامبر اکرم(ص) تا عصر غیبت امام زمان(عج) یک ساختار خاص و ارتباط عجیبی با هم دارد که برخی آن را به یک درخت پربار تشبیه می کنند که شاخه های متعدد و مختلف دارد که باید همه آنها را با هم دید.

دبیر شورای کتاب مجمع جهانی اهل بیت(ع) در توضیح این مطلب اظهار کرد: این طور نیست که اگر بخواهیم زمان امیرالمومنین امام علی (علیه السلام) را بررسی کنیم تمام مباحث مربوط به عملکرد امامت در این دوره محدود و مجسم شده باشد بلکه بخشی از زوایای عملکرد آن حضرت، به زمان امام حسن مجتبی و نیز امام حسین (علیهماالسلام) مرتبط می باشد. همین طور حوادث و جریان های زمان سائر ائمه(ع) نیر با یکدیگر و به ویژه رخدادهای زمان امیر المؤمنین(ع) ارتباط دارد و آمیخته هست.

حجت الاسلام جعفری فراهانی بیان کرد: دوران امامت حضرت صادق (علیه السلام) از جهات سیاسی - اجتماعی و اقتصادی با مسائل خاصی همراه بوده است. مهمترین مباحث، مسایل مربوط به فرهنگ و سیاست و موضوعات اجتماعی بود که امام صادق(علیه السلام) با دوران انحطاط بنی امیه و پا گرفتن قیام های متعدد علویان و عباسیان مواجه شدند.

 این کارشناس فرق در ادامه ابراز کرد: بحث دیگر درگیری خلفا با این قیام ها است که باعث ایجاد فرصتی می شود برای امام صادق(علیه السلام) که البته بخشی از این آمادگی فرهنگی، سیاسی و اجتماعی در زمان امام باقر(علیه السلام) ایجاد شده بود.

وی تصریح کرد: به هر حال امام ششم(ع) از این فرصت استفاده می کنند و افراد مختلفی از مناطق مدینه، عراق، شام و حتی ایران و آفریقا و ... هنگام حضور در مدینه از کرسی های درس ایشان اطلاع پیدا کرده و در آن حاضر می شدند و آوازه دانش  فراوان حضرت(ع) به آنها می رسید و از این طریق در مباحث مختلف از جمله تفسیری، اعتقادی، حدیثی و علوم طب و کیمیا و طبیعی ایشان حاضر شده و بهره می بردند.

حجت الاسلام جعفری فراهانی تاکید کرد: طبق اسناد و مدارک تاریخی بیش از چهار هزار نفر به عنوان شاگرد در ادوار مختلف در محضر امام صادق(ع) حاضر شده و از این طریق دانشمندان و محدثان بزرگی تربیت شدند که در تاریخ مانند محمد بن مسلم، زراة بن اعین، ابوبصیر، ... معروف و مشهور هستند.

کارشناس تاریخ اسلام و تشییع  افزود: در بعد سیاسی نیز قیام های متعددی در این زمان رخ می دهد از جمله قیام زید بن علی بن الحسین(ره) که مورد تایید امام(ع) بود و نیز برخی از قیام هایی که از سوی عباسیان  برپا می شد.

وی در رابطه با منش و سیره علمی حضرت صادق(علیه السلام) در برخورد با آراء و نظرات گوناگون و حتی مخالف مذهب تشییع تصریح کرد: امام(ع) به شکل خصوصی و با محدودیت افراد را برای تعلیم و تعلّم نمی پذیرفتند بلکه یک نوع آزادی فراگیر در کرسی درس ایشان برای حضور صاحبان ملل و مذاهب مختلف وجود داشته است.

حجت الاسلام جعفری فراهانی یادآور شد: امام صادق(علیه السلام) با توجه با علم لدنی  و عمق نگاه به معارف و احاطه به علوم قرآن و تاریخ و سیره پیامبر(ص) با یک نگاه باز و وسیع افراد را می پذیرفتند و برای حضور در کرسی های درس و بحث علمی مانع هیچکس نمی شدند؛ ایشان حتی منکران خدا از مذاهب دیگر و حتی به افرادی که درباره خدا و توحید و معاد و ... شک و شبهه وارد می کردند اجازه حضور در کرسی تدریس خود را می دادند و بسیار پیش می آمد که حتی در پاسخ به آنها به مباحث فلسفی احتجاج می کردند و اینگونه نبود که صرفاً به قرآن استناد شود، بلکه فلسفه، کلام، مباحث عقلی و منطق و حکمت و ... نیز در احتجاج های امام(ع) و پاسخ به سوالات مختلف اشکال کنندگان مورد استفاده قرار می گرفت.

دبیر شورای کتاب مجمع جهانی اهل بیت(ع)‌ خاطرنشان کرد: امام ششم(ع) حتی برخی موارد را از راه علوم طبیعی پاسخ می دادند. در یک روایت مفصلی (که در قالب کتاب توحید مفضل چاپ شده) فردی به نام مفضل نزد امام(ع) آمده و سوالاتی درباره خلقت انسان و ... شبهاتی از این دست مطرح می کنند و حضرت صادق(ع) تمام مباحث مربوط به آفرینش انسان از خلق جسمانی و دمیده شدن روح و ...  را برای او توضیح می دهند.

وی افزود: تعلیم علم کیمیا و آفرینش های متعدد از قبیل طلا، نفت و گاز و ... نیز از جمله مواردی است که می توان در کلاس های درس امام صادق(ع) به آنها برخورد کرد. که آن حضرت در پاسخ به سوال کنندگان به آنها اشاره می کنند و این حد از علم و دانش، مخاطب را در مواجهه با ایشان به تسلیم می کشاند. به عبارت دیگر امام ششم(ع) یک دانشگاه فراگیر اسلامی را ایجاد کرده بودند که در این دانشگاه افراد مختلف با هر نوع اعتقاد و از هر مذهب و ملیتی حاضر می شدند.

حجت الاسلام جعفری فراهانی در رابطه با این که آیا امروز نیز می توان این شیوه امام صادق (علیه السلام) را پیاده سازی کرد؟، گفت: بله امکان پیاده سازی نوع رفتار و برخورد علمی ایشان امروز هم برای ما مقدور است. اما افراد باید ویژگی هایی را دارا بوده و نسبت به برخی مسایل پایبند باشند. مسئله اول آزادی انسان است، اینکه خداوند انسان را آزاد آفریده است به این معنا که انسان باید فقط عبد و بنده خدا باشد. اگر کسی بندگی خدا را پذیرفت در مقابل هیچ فرد دیگری که مباحث غیر منطقی و غیر عقلانی و بی پایه و اساس مطرح کند تسلیم نمی شود، با اعتقاد به اصل عبودیت الهی باید همواره به دنبال حق و حقیقت بود.

وی ادامه داد: با این دیدگاه دیگر جایی برای پرده پوشی، زهد بی جا، ریا، کرنش بی جهت و ... وجود نخواهد نداشت. بلکه انسان ها هر آنچه از روی عقل و منطق صحیح و مستحکم عنوان می شود برایشان قابل پذیرش است.

کارشناس تاریخ اسلام و تشیع خاطرنشان کرد: مشکل امروز ما این است که خواسته ها و هواهای نفس را خدای خود قرار داده ایم، همچنان که قرآن می فرماید: «أَفَرَأَیْتَ مَنِ اتَّخَذَ إِلَٰهَهُ هَوَاهُ وَأَضَلَّهُ اللَّهُ عَلَىٰ عِلْمٍ ...[سوره جاثیه/ 23]؛آیا ندیدی انسان هایی را که هوای نفس خود را خدای خود قرار داده اند». امام صادق علیه السلام و سایر ائمه معصومین(ع) به پیروی از پیامبر اکرم(ص) تلاش کردند تا این اصل آزادی و حریت انسان را به تمامی انسان ها تا پایان جهان بیاموزند. مهم این است که انسان ها در سراسر عالم از هر نژاد و مذهب و عقیده ای که دارند با حریت و آزادگی به معارف و آموزه های معرفتی اسلام ناب که در مکتب اهل بیت(علیهم السلام) تجسم یافته و موجود هست روی بیاورند تا به کمال واقعی و سعادت ابدی در دنیا و آخرت برسند.

ایشان در پایان اظهار داشت: الان این مشکلات گوناگونی که در جهان اسلام و ملت های دیگر مشاهده می شود به دلیل جهل و دوری مردم و عدم توجه به معارف دینی صحیح و کامل اسلام ناب محمدی(ص) می باشد. متأسفانه اکثر مسلمانان فریفته و شیفته فرهنگ غرب شده اند و توجهی به اعتقادات اسلامی موجود در قرآن و اهل بیت(ع) ندارند!؟. استکبار جهانی نیز با استفاده از غفلت آنان و با قدرت شیطانی و مادی خود مشغول استعمار مسلمانان و بهره برداری از سرمایه ها و ثروت آنان می باشد. در صورت نیاز از طریق عوامل جاهل و غافل به اختلافات مذهبی مسلمانان دامن می زند و جنگ و خون ریزی به راه می اندازد تا هم سلاح های مرگ بار خود را به فروش برساند و هم از رشد و پیشرفت ملت های مسلمان جلوگیری نماید. مانند جنگ های سال های اخیر توسط گروه های منحرف امثال داعش و ... وابسته به استکبار جهانی در افغانستان و عراق و سوریه و لبنان و مناطق دیگر رخ داد که لطمات و آثار فاجعه بار انسانی و مادی فراوانی بر مردم و کشورها تحمیل نمود. اگر مسلمانان جهان و منطقه خاورمیانه با فرهنگ و معارف امام صادق(علیه السلام) آشنا بودند قطعاً این مشکلات پیش نمی آمد.

لینک ها:

http://shabestan.ir/detail/News/561981

https://www.farsnews.com/news/13930530000180

http://www.javanonline.ir/fa/news/666465/%D8%A7

https://www.jamaran.ir/%D8%A8%D8%AE%D8

http://thaqalain.ir/%d8%a7%d9%85